Patient-Doctor Interaction -- General Phrases |
Case Taking Procedures: Greetings |
| English | ChiBemba | ChiNyanja | Ci Tonga | Si Lozi |
|---|---|---|---|---|
| Come in please | Ingileni | Lowani | Kamunjila SR(pl.) | Amukena (pl.) |
| Good morning | Mwashibukeni | Mwauka bwanji | Mwabuka buti | Muzuhile cwani |
| Good afternoon | Cungulo mukwai | Mwachoma bwanji | Mwalibizya | Mutozi cwani |
| How are you? | Muli shani? | Muli bwanji? | Mwapona buti? | Muzuhile cwani? |
| English | ChiBemba | ChiNyanja | Ci Tonga | Si Lozi |
|---|---|---|---|---|
| Take a seat | Ikaleniko | Umukkale | Kamukkale, Kokkala | Amuine fa |
| Sit here | Ikaleni apa | Khalani apa | Kamukkala aawa, Kokkalila aawa | Amuine fale |
| Sit over there | Ikaleni palya | Khalani apo | Kamukkalila kooko | Amuine fale |
| Come closer | Palamineni | Bwerani pafupi | koswena kooko (Si.)Kamuswena munsi | Amusutelele |
| Stand there | Imineni palya | Imani apo | Koimikili aawa (Si.)Kamwiimikila kooko | Amu yeme fale |
| Stand here | Iminineni palya | Imani apa | ooko (Si.)Kamwiimikila kooko | Amu yeme fa |
| Here | Apa | Apa | Aawa | Fa |
| There | Apo, uko | Apo | Ooko | Fale, foo |
| Over there | Palya, kulya | Apo paja | Okuya | Kwale, fani |
History Taking: Personal Information |
| English | ChiBemba | ChiNyanja | Ci Tonga | Si Lozi |
|---|---|---|---|---|
| Date of examination | Ubushiku bwaku pimwa | Tsiku lopimiwa | Buzuba bwa kupimwa | Lizazi la kupimiwa |
| What is your name? | Ishina nimwe bani? | Ndinu yani dzina? | Ndinwe bani? | Kiwena ma`ni libizo? |
| How old are you? | Muli ne myaka inga? | Muma zaka mulaa myaka? | Myaka ya kuzyalwa? | Munani lilimo zekai? |
| Where do you stay? | Mwikala kwisa? | Mukhala kuli? | Mukala kuli? | Muina kai? |
| Where do you work? | Mubomba kwisa? | Mugwira kuti nchito? | Mubeleka kuli? | Musebeza kai? |
| What is the address of your next of kin? | Abamupepi benu | Bekala kwisa?? | Adulesi wa babbululu? | Keyala ya achibanja? |
| Are you married? | Bushe mwaliupwa (female) mwaliupa(male)? | Ndinu okwatira? | Mulikwete syena? | Munyezwi? |
| Do you need an interpreter? | Kuti mwafwaya keelula? | Mungafune omasulira? | Munayanda kasandulwidwa? | Mubata mutoloki? |
| What is your religion? | Mupepa kwisa? | Mupemphera mupingo bwanji? | Mupaila kuli? | Mukomba kuli? |
| English | ChiBemba | ChiNyanja | Ci Tonga | Si Lozi |
|---|---|---|---|---|
| Stretch up your hand | Ololeni ukuboko | Ongolani dzanja | kamutandabika janza | Amu otolole lizoho |
| Undress | Fuleni | Bvulani zobvara | Amusamunune | Amutubule |
| Fold up your dress | Peteni ilaya | Pindani malaya | Amuvwunge cisani | Amupute sitino |
| That is all | Capwa | Ndisamene iyi | Kwamana | Kihona |
| Dress up | Fwaleni | Bvalani | Kamusama (Pl.) | Amutine |
| English | ChiBemba | ChiNyanja | Ci Tonga | Si Lozi |
|---|---|---|---|---|
| What has brought you to the hospital? | Cinshi camileta kucipatala? | Ndichiyani chobvuta? | Ncinzi cha penzya? | Kingi se mu tezi kwa sipatela? |
| When did the pain start? | Ubukali bwayambile lilali? | Kunayamba liti kuwawa? | Lili kucisa catalika? | Bukalile lili butuku? |
| Where is the pain?(site,local) | Ubukali bulipi?(sonteni panchende) | Nipati powawa?(latani pamalo) | Mpali acisa?(kamutondeka) | Bukai butuku?(amusope) |
| How often did it occur? | Camicushishe imiku inga? | Kwanthawi zingathi chili kuwawa? | Cicisa buti? | Bukatalize akai? |
| How long did it last? | Caposele inshita shinga? | Chinatenga nthawi bwanji? | Catola mazuba ongaye? | Ne singile nako mani? |
| Was it sudden or gradual in onset,offset? | Bushe cayambile fye apopene atemwa panono? | Chinayamba mwa dzidzidzi kapena pakanthawi? | Catalika mpoonya na asyoonto syoonto? | Ne bukalile sipundumukela, kamba hainyani anyani? |
| Is it continous, intermittent or flactuating? | Bushe cilatwalilila yangu cilacinja? | Chinayamba mwa dzidzidzi kapena pakanthawi chimapitiliza, chimacinja, chimapumula? | Chatalika mpoonya na asyoonto syonto? | Bwa fitelela, bwa tuhelanga? |
| What is it like in terms of severity, type? (stabbing, aching, burning) | Bushe cumfwika shani, cilalasa, cilakalipa, ukupya? | Kodi chiveka mo thani, kulasa, kupya?? | Syena inga mbucali kuya na inga cilalekezya? | Kana butwahalanga cwan (inge tipa,kuopa,kucisa)? |
| Any systematic effects?(nausea,vomiting, sweating)) | Mumfwa shani? (umuselu, ukuluka,ukupiba, ukukana lala) | Mukumva bwanji (muselu selu,kasanza, chitungu, usa gona) | Mwa nyembunya, kutaza,kufufulelwa,amutwi buloko? | Mwa nyembunya, kutaza, kufufulelwa, amutwi buloko |
| English | ChiBemba | ChiNyanja | Ci Tonga | Si Lozi |
|---|---|---|---|---|
| Have you ever been admitted to the hospital before? | Bushe mwalitala amwisako ku cipatala? | Kodi munankhalako mu chipatala? | Hena kuli nimwakajatidwe ku chimbadela? | Nemu fitile kwa sipatela pili? |
| If yes, how many times? | Ngaefyo,miku inga? | Ngati munankhalapo mu cipatala, nikhangati? | Ngati inzya, zyiindi zyongaye? | Haiba kuchwalo, mutile hakai? |
| How long did you stay in the hospital in each visit for the disease (s) you suffered from? | Bushe mwaikelemo inshita shinga mu chipatala pa bulwele atemwa amalwele mwalwele? | Kodi munankhala masiku angati mu chipatala pa matenda munadwala? | Mwakakala mazuba ongaye mu chimbadela ciindi lyoonse nomunka mumulwazi antela malwazi ngomuciswa? | Ne mu swelwi nako ye fitakai Hane mutahanga cwalo? |
| If it was more than three times,what disease were you admitted for? | Ngacakuti bamitekele imiku itatu,bushe bulwelenshi mwalwele? | Ngati yapita masabatayatatu, mwenzo dwala matenda bwangi? | Kuti kakuli kwainda zyiindi zyotatwe, ino mbulwazi nzi mbubakamujatilide? | Haiba ki ku fitelela halalu, nemu kula butuku mani? |
| Have you ever been operated on? | Bushe balitalapo abamibombela? | Kodi munankhalapo na opaleshoni? | Hena kuli nibakamupatwinde? | Mubile mwa iswa kwa sweta? |
| What were your problems for previous hospital visits? | Mafyanshi mwakwete kunuma? | Akali mapenzi nzi ciindi lyoonse nimwali kuya ku chimbadela? | Akali mapenzi nzi ciindi lyoonse nimwali kuya ku chimbadela? | Hane mutahanga kwa sipatela nazazi afilile, ne mu kula butuku mani? |
| Have ever suffered from TB, diabetes mellitus (sugar disease), hypertension (high blood pressure) or asthma? | Bushe mwalilwalapo ubulwele, bwantanda bwanga, bwa suga, ukubutukisha kwa mulopa, icifuba ca kufwasa? | Kodi muna pezewapo ndi chifuba ca TB, matenda akumwa manzi, magazi kutawa maningi, chifuba kufasa? | Hena kuli nimwakacisidwe TB, bulwazi bwa Sugar, kulunduka kwabulowa, maningi antela kufundi la? | Mukile mwa kula matuku a sipafuba (TB), blood pressure, kapa asthama? |
| Was it for malaria, TB or anemia? | Bushe ni mpepo nangu chifuba cantanda bwanga atemwa kucepelwa umulopa? | Yenze nthenda ya mpepo kapena kucepedwa kwa magazi? | Hena yakali malaria, TB antela, kubula mulowa? | Nemu kula malaria, TB kapa anemia? |
| How long did you stay in hospital for malaria or TB? | Bushe mwaikele inshita shinga ukundapwa Ku bulwele bwampepo atemwa ubwantanda bwanga? | Munankhala masiku yangati pamene bana muteka mu Cipatala podwala nthenda ya TB kapena ya mpepo? | Mwaka kala mazuba ongaye muchimbadela akaambo ka malaria antela? | Nemunaile nako yefita kai mwa sipatela? Neli bututu bwa malaria kapa TB? |
| What treatment did you get for malaria or TB? | Mutinshi balemipela lintu mwalwele ubulwele bwampepo? | Ndimankhala bwanji amene munali kupasidwa pamene munali kudwala malungo kapena TB? | Misamu nzi njibakali kumupa ya malaria antela TB? | Nefu filwe kalafo ye cwani ya malaria,kapa ya TB? |
| (Paedatrics) Have you ever suffered from TB, sickle cell disease, seizures, blood transfusion, measles or asthma? | Bushe mwalilwalapo ubulwele, ukucepelwa kwamulopa, umusamfu, ukubika umulopa, kansakala(umwalo), icifuba ca kufwasa? | Kodi muna pezewapo ndi chifuba ca TB, matenda ya kucepewa magazi, kunyu, kupasidwa magazi, kasamwa, chifuwa kufasa ? | (Chimbadela cha bana asyoonto)Hena kuli nibwakacisidwe TB, kungushigwa antela kubikwa bulowa, chimfumu antela kufundilila, Tbli? | (Sipatela sa banana) mwana mina na kile a kula TB, Kanono, kapa bututu bwa kutokwa mali? |
| English | ChiBemba | ChiNyanja | Ci Tonga | Si Lozi |
|---|---|---|---|---|
| Do you smoke? | Bushe mulapepa? | Mupepa fwaka? | Mulafweba syena? | Mwazuba? |
| For how long? (years) | Mwapepa imyaka inga? | Mwapepa zaka zingati? | Mwafweba kwa? | Muzubile nako ye fita kai? |
| Do you take alcohol? | Bushe mulanwa ubwalwa? | Mukumwa mowa? | Mulanywa syena? | Mwanwa bucwala? |
| For how long? | Imyaka inga? | Zaka zingati? | Mulanywa kwa myaka yongaye? | Munwile nako ye fita kai? |
| One year ago | Papita umwaka umo | Papita chaka chimozi | Kwa mwaka omwe | Ngohola |
| One month ago | Papita Umweshi umo | Papita mwezi umozi | Kwa mwezi omwe | Kweli ye felile |
| One week ago | Umulungu umo wapitapo | Sondo imodzi yapitapo | Kwa nsondo zyobilo | Sunda ye felile |
| Yesterday | Mailo yafumineko | Dzulo | Ijilo | Mabani |
| Just now | Nombaline | Manje manje (Tsopano apa) | Inoino | Onafa |
| Periodically | Limolimo | Mwakamodzi kamodzi | Muzyiindi | Kasiwela |
| English | ChiBemba | ChiNyanja | Ci Tonga | Si Lozi |
|---|---|---|---|---|
| Abdominal (labour) pains | Ukukalipa mumala | Kuwawa m'mimba | Kumyonga | Butuku mwa mba |
| Push | Ukuichinya | Chinya | Kamutonta | Amukashe |
| Push, push hard | Ukuichinya sana | Chinya maningi | Kamutonta maningi | Amukashe ahulu |
| What is the sex? | Mwananshi? | Ndimwana wanyi? | Mwananzi? | Ki mwana mangi? |
| Blood | Umulopa | Magazi | Bulowa | Mali |
| Draining | Ukufumya amenshi | Kucotsa madzi | Inswa yapwaika | Kuzusa mezi |
| Sleep | Ukulala | Kugona | Kumuona | Kulobala |
| Cry | Ukulila | Kulira | Kulila | Kulila |
| Premature | Ukukanakosa | Osalimba | Chitanasimpa | Kusatiya |
| Stillbirth | Akapopo | Nchayo | Kasowe | Kupapa mwana ya shiwile? |
| Abortion | Ukupunsha | Kutaya mimba | Kusowa Kwindilila | Kusulula mba |
Medical Instructions: Medication |
| English | ChiBemba | ChiNyanja | Ci Tonga | Si Lozi |
|---|---|---|---|---|
| Medicines | Imiti (plural) Umuti(singular) | Mankhwala | Musamu | Milyani |
| Tablet/Pill | Akabulungwa | Mapilisi | Mapiilusi | Pilusi |
| Capsule | Kapuso | Kapuso | Kapusu | Kapuso |
| Syrups | Umuti Watimbila | Mankhwala amanzi | Musamu wa meenda | Mulyani wa mezi |
| Ointments | Umuti wakusuba | Mankhwala ozola | Musamu wa mafuta | Mulyani wa kutola |
| Injections | Inshindano | Nyeleti (Singano) | Ndonga | Lindonga |
| Drops | Amatoni | Othonyeza | Madosi | Mulyani wa kulotisa |
| Liquids/mixtures | Umuti wa menshi | Mankhwala amanzi | Musamu wa meenda | Mulyani wa mezi |
| English | ChiBemba | ChiNyanja | Ci Tonga | Si Lozi |
|---|---|---|---|---|
| one tablet | Akabulungwa kamo | Pilisi imodzi | Piilusi lyomwe | Pilusi ilingwi |
| one half tablet | Citika wakabulungwa | Pilisi yogomola pakati | Cisela ca piilusi | Semba sa pilusi |
| one quarter tablet | Ifipande fine | Pilisi yogomola panai Cisela ca | Cisela ca piilusi | Kauhanyo ya bune ya pilusi |
| one eight tablet | Ifipande fine konse konse | Pilisi yogomola pasanu ndi patatu | Cisela ca cisela ca cisela | Kauhanyo ya buketa lizoho kaze talu ya pilusi |
| One teaspoon | Supuni umo | Tisipuni imodzi | Sipunu muniini | Liswana lelinyinyani lililing'wi |
| one half teaspoon | Citika wasupuni | Tisipuni ya hafu | Cisela ca sipunu muniini | Licika la liswana lelinyinyani |
| One table spoon | Ulupawa | Sipuni ikulu | Sipunu mupati | Liswana leli tuna |
| Take before food | Lintu mushilalya | M'kalibe kudya | Katamunalya | Unwe usikaca sico |
| Take after food | Panuma ya kulya | M'kadya | Ndimwalya | Unwe hasamulaho wa kuca sico |
| Take with food | Pamo ne cakulya | Pa kudya | Antomwi a chakulya | Unge ni sico |
| To swallow | Kumina | Kumedza | Kumina | Ku miza |
| To chew | Ukumogonya | Kutafuna | Kunela | Ku tafuna |
| To suck | Ukufyompa | Kulumunya | Kumumunya | Ku mumuna |
| WARNING! | Cenjeleni! | Chenjalani! | Amuchengele! | Mumamele! |
| KEEP AWAY FROM CHILDREN | Talusheni ku bana | Fakani kutali na bana | Mubike tasiki bana | Mubuluke kwa hule ni banana |
| English | ChiBemba | ChiNyanja | Ci Tonga | Si Lozi |
|---|---|---|---|---|
| Sun rise | Ulucelo | Mumawa | Cifumofumo | Kakusasa |
| Noon | Akasuba pakati | Muzuwa | Syikati | Musihali |
| Night | Icungulo | Usiku | Masiku | Manzibwana |
| During bedtime | Pakulala | Pogona | Mangolezya | Fahala busiku |
Common Phrases: Counting |
| English | ChiBemba | ChiNyanja | Ci Tonga | Si Lozi |
|---|---|---|---|---|
| One | Cimo | Modzi | Komwe | Silising'wi |
| Two | Fibili | Wiri | Tobilo | Zepeli |
| Three | Fitatu | Tatu | Totatwe | Zetalu |
| Four | Fine | Nai | Tone | Zene |
| Five | Fisano | Sanu | Cisanu | Ze keta lizoho |
| Six | Mutanda | Sanu ndi modzi | Cisanu a kamwi | Ze ketalizoho ka silising'wi |
| Seven | Cinelubali | Sanu ndi wiri | Cisanu a tubili | Zeketa lizoho ka zepeli |
| Eight | Cine konse konse | Sanu ndi tatu | Cisanu a tutatu | Ze keta lizoho ka zetalu |
| Nine | Pabula | Sanu ndi nai | Cisanu a tune | Ze keta lizoho ka zene |
| Ten | Ikumi | Khumi | Kumi | Lishumi |
| English | ChiBemba | ChiNyanja | Ci Tonga | Si Lozi |
|---|---|---|---|---|
| Sunday | Pamulungu | Sondo | Nsondo | La Pumulo |
| Monday | Pali cimo | Lolemba | Muvwulo | La Mubulo |
| Tuesday | Pali cibili | Ciwiri | Bwabili | La Bubeli |
| Wednesday | Pali citatu | Citatu | Bwatatu | La Bulalu |
| Thursday | Pali cine | Cinai | Bwane | La Bune |
| Friday | Pali cisano | Cisanu | Bwasanu | La Butanu |
| Saturday | Pacibelushi | Ciweru | Mujibelo | La Mukibelo |
| English | ChiBemba | ChiNyanja | Ci Tonga | Si Lozi |
|---|---|---|---|---|
| January | Akabengele kanono | Jeniwari | Mukazimaziba (Jenyiwale) | Sope |
| February | Akabengele kakalamba | Febuluwari | Mulumi (Febuluwale) | Yowa |
| March | Kutumpu | Marichi | Muyobo (Maaci) | Liatamani |
| April | Shinde | Epulo | Mukubewe | Lungu |
| May | Akapepo kanono | Meyi | Kaanda kaniini (Meyi) | Kandao |
| June | Akapepo kakalamba | Juni | Ganda pati (Juni) | Mbuwana |
| July | Ichikungulu pepo | Julayi | Itwi (Julayi) | Sikulu |
| August | Akasantobo | Ogasiti | Kunkumuna masamu (Ogasiti) | Muyana |
| September | Ulusuba lunono | Sepitemba | Ivwivwi (Sekutemba) | Muimunene |
| October | Ulusuba lukalamba | Okutoba | Kakumbi kaniini (Okutoba) | Yende |
| November | Chinshi kubili | Novemba | Kumbi pati (Novemba) | Njimwana |
| December | Umupundu | Disemba | Nalupale ( Disemba) | Ng'ulule |
| English: | ChiBemba | ChiNyanja | Ci Tonga | Si Lozi |
|---|---|---|---|---|
| Hour | Awala, Ora | Ora | Oola | Hora |
| Today | Leloline | Lero | Sunu | Kachenu |
| Tomorrow | Ubukakonkapo | Mawa | Juunza | Kamuso |
| Yesterday | Ubwafimineko | Dzulo | Ijilo | Mabani |
| Next week | Mulungu ukesa | Sondo lamawa | Invwiki iboola | Sunda yetaha |
| Next month | Mweshi ukakonkapo | Mwezi wamawa | Mwezi uboola | Kweli ye taha |
| Next year | Mwaka ukakonkapo | Caka camawa | Mwaka uboola | Silimo sesi taha |
[Vocabulary Index] [Table of Contents] [Alphabetical Index][Zamnet][UNZA][UNZA Library]
Last updated February 19, 2001